Soru Sor...!

CEVAP » Genel

Amip hastalıkları nelerdir? Sebep ve Tedavisi

(1 post)
  1. cevapci
    Key Master


    BİR HÜCRELİLERİN YOLAÇTIĞI HASTALIKLAR

    Dizanteri yapıcı amip olan Entamoeba histoly-ticanın yolaçtığı asalak hastalıklarıdır. Entamoeba histolytica, insanların kalın barsağmda asalak olarak yaşayan bir birhücrelidir (protozoa). Sıcak ülkelerde çok yaygındır; bütün öteki ülkelerde de raslanır.

    ASALAKLA İLGİLİ BİLGİLER

    Entamoeba histolytica’nm 2 çevrimi vardır. Bunlardan biri, sağlam taşıyıcılarda bulunur ve hastalandırıcı değildir (barsak boşluğu biçimi); bu biçim küçük boyludur (12-15 mikron), kalın barsakta yaşar, bölünür ve bulaşıcı olan 4 çekirdekli kistler verir. 4 çekirdekli kistten 8 küçük amip oluşur. Hastalandıncı olan öteki çevrim, amibin barsak boşluğu biçiminden doku biçimine dönüşmesidir; daha büyüktür (20-40 mikron arasında), kan yiyicidir ve barsak bozunlarına yolaçar. Doku biçimine dönüşme genellikle, kişinin genel durumundaki değişiklik sırasında olur.

    Kan yiyici amipler kan yoluyla karaciğer apselerine yolaçabilirler. Ayrıca akciğere ve beyne (çok ender raslanan durum) de ulaşabilirler.

    BULAŞMA BİÇİMİ

    Bulaşıcı biçim, amibin en dirençli biçimi olan 4 çekirdekli kisttir (barsak boşluğu biçimi). Kist, ya doğrudan, hasta kişilerin elleri aracılığıyla ya da dolaylı yoldan, hasta kişilerin ellediği ya da dışkılarıyla kirlenmiş besinler aracılığıyla, bedene girer.

    Sinekler kistlerin dağılmasında ve besinlere bulaştırılmasında kolaylaştırıcı rol oynarlar.

    Kistler suda ve 0-6°C’m üstündeki sıcaklıklarda uzun süre dayanabilirler; buna karşılık 55°C’m üstündeki sıcaklıklarda yokturlar; bu yüzden, kuşkulu suların kaynatılması yeterlidir. Oysa suyun temizlenmesi için kullanılan mikrop kırıcılardan hiç biri,bu kistleri yoketmeye yetmez.

    Amip hastalığının bulaşması kişisel ve genel sağlık koruma önlemlerine bağlıdır. Hiç bir sağlık koruma önlemi alınmamış konutlar, nüfusun yoğunlaşması, kişilerin toplu halde bulundukları ortamlar (sözgelimi savaş), bulaşmayı kolaylaştırıcı etmenlerdir.

    KLİNİK BİÇİMLER

    Barsakla ilgili 2 klinik görünüm (amipli dizanteri ve amip kökenli kalın barsak iltihabı) ve büyük bir ihtilat (amip kökenli karaciğer iltihabı) vardır.

    Amipli dizanteri

    Apansızın ortaya çıkar; bazen kötü beslenme ya da aşırı çalışma sonrasında başlar. Kolik tipinde aralıklı karın ağrıları ve yalancı dışkılama isteğiyle birlikte sümüklü-kanlı dışkı (göden barsağı balgamı) çıkarımlarından oluşur. İyicil ya da kötücül biçimlerin sözkonusu olmasına göre, genel durum az ya da çok bozulmuştur.

    Muayenede karın ağrılıdır.

    Etkili bir tedaviyle evrim tam iyileşmeye doğru gidebilir; tedavi gereğince uygulanmamışsa, tekrarlamalar görülebilir. Daha ender olarak, barsak delinmeleri ve barsak kanamaları tipinde ihti-latlar ortaya çıkabilir. Hastalık tedavi edilmezse, evrim süresince karaciğer ve akciğer ihtilatları görülebilir.

    Ayrıca, barsak bozunlarınının nebdeleşmesi, tedavisi çok güç olan bir süreğen kalın barsak iltihabına (kronik kolit) yolaçabilir.

    Amip kökenli kalın barsak iltihabı

    Batı ülkelerinin çoğunda, ivegen dizanteri biçimine çok ender raslanır. Genellikle değişik yerleşimli hafif karın ağrıları, birbirini izleyen ishal ve kabızlık biçiminde barsak geçiş bozuklukları gözlenir; ishal bazen aşırı besin ya da alkollü içkiler alınmasından sonra ortaya çıkar.

    Amip kökenli karaciğer iltihabı

    Ağrılı yalın karaciğer büyümesine neden olan kapıtoplardamarı yüksek basıncı ile birlikte karaciğer iltihabına, çoğunlukla barsak belirtileri eşlik eder. Genellikle, belirli aralıklarla tekrarlanan tedavi iyileşmeyi sağlar.

    İrinli karaciğer iltihabı ya da amip kökenli karaciğer apsesi çok daha ciddidir: Ya karaciğer iltihabına ihtilat olarak eklenir ya da tek başına apansızın yerleşir. Cerrahi girişimle tedavi edilmesi gerekir.

    Amip hastalıklarının öteki belirtileri

    Daha ender görülürler. Hastalık bir akciğer apsesiyle yansıyabilir; ama özel görünümlerinden biri amip yumrularıdır. Amip yumrusu, bir kanseri taklit edebilen ve kalın barsağın herhangi bir yerine yerleşen iltihaplı bir kütledir. Hastalığın deriyi etkileyen ve fistüllere yolaçan çok az raslanan biçimleri de vardır.

    TEŞHİS

    Biyolojik teşhis başka kökenli öteki dizanterileri, özellikle bakteri kökenli dizanteriyi ve ülserli göden barsağı-kalm barsak iltihabını ayırdetmeyi sağlar.

    Biyolojik teşhis, kusursuz koşullarda gerçekleştirilmesi gereken dışkıda asalak araştırılmasına dayanır.

    Her türlü tedaviden önce, dışkıda asalak araştırılmalıdır. Hasta ivegen dönemdeyken, dışkılama laboratuvarda yaptırılmalı ve inceleme hemen gerçekleştirilmelidir.

    Hasta ivegen dönemde değilse, hastalık sodyum sülfat ve magnezyum sülfat ile canlandırılır. Çıkarılan dışkılar, bir gece süreyle soğutucuda korunmalıdır.

    Amibin kan yiyici biçimleri saptandığında, teşhis kolaydır. Mikroskopla bakıldığında içinde alyuvarlar görülür. Barsak boşluğu ya da kist biçimlerinin ortaya çıkarılması sözkonusu olduğundaysa, tersine, teşhis güçtür. Bir yandan incelemeler tekrarlanmalı, öte yandan da amip, dışkıda bulunan ve kural olarak hastalandırıcı olmayan öteki amiplerden (Entamoeba coli, Entamoeba hartmanni, Dientamoeba fragilis, Pseudolima butschlii, Endoli-max nana) ayırdedilmelidir.

    Göden barsağı-sigmamsı kalın barsak içine bakma muayenesinin, teşhise çok değerli katkıları vardır. Hastalığa özgü yaraları açığa çıkarabilir ya da başka bir hastalık olasılığını ayırdetmeyi sağlayabilir.

    Aynı biçimde, özellikle kalın barsak iltihabında, baryumlu lavman uygulanabilir.

    Barsak dışı yerleşimlerde, özellikle de karaciğer yerleşimlerinde, hastalığın amip kökenli olduğu ancak bağışıklık yöntemleriyle gösterilebilir.

    Antikorların aranması özellikle 2 yöntemle gerçekleştirilir: Flüoresan – antikor tekniği; protein elektroforezi.

    TEDAVİ

    Amip hastalığının tedavisinde, hastalığın bedendeki yerleşimine göre farklı ilaçlar kullanılır. Amipli dizanteri ve amip kökenli kaim barsak iltihabının tedavisinde, iğne biçiminde ya da ağız yoluyla kullanılan emetin, özellikle de hastaların daha iyi katlandıkları dehidroemetin verilir.

    Amibin sessiz barsak boşluğu biçimlerinde (kistli biçim) kinoleinlerin iyotlu türevleri (Diiyo-dohidroksikinolin; yatren, diodokin, vioform) verilir.

    Bu ilaçlar, 10 günlük tekrarlayan tedaviler biçiminde kullanılmalıdır.

    Karaciğer amipli dizanterisinin tedavisinde, metronidazol ve emetin verilmelidir.

    Bazen, birlikte bulunan mikrop örtüsünü de etkilemek gerekir (antibiyotikler).

    İz bırakan süreğen kalın barsak iltihabının tedavisi, bütün süreğen kalın barsak iltihaplarının tedavisine benzer. Yatıştırıcı sindirim sistemi ilaçlarını, kasınma önleyicileri ve nişastalı maddeler (karbonhidratlar) bakımından yoksul, protein bakımından zengin bir beslenme düzenini birleştirir. Tedavi, asalak hastalığının kesin iyileşmesine kadar sürdürülmelidir. Ilıca tedavileri öngörülebilir. Apseleşmiş biçimler ameliyatla tedavi edilir.

    8 years once