Soru Sor...!

CEVAP » Genel

Kan emen böceklerle taşınan hastalıklar ve tripanozoma hastalığı nedir?

(1 post)
  1. cevapci
    Key Master


    TRİPANOZOMA HASTALIKLARI

    Kan emen böceklerle taşınan Trypanosoma türü kamçılıların yolaçtığı hastalıklardır.

    Başlıcaları şunlardır:

    — Glossina (çeçe sineği) türünden bir sineğin ısırmasıyla insana geçen bir Afrika tripanozoma hastalığı: Uyku hastalığı;

    — bir tür büyük tahtakurusunun dışkılarıyla bir hayvan konağından insana geçen Carlos Chagas hastalığı (Amerika’da görülür).

    UYKU HASTALIĞI

    Uyku hastalığı, kanda yaşıyan «tripanozoma» adlı kamçılı bir asalağın yolaçtığı ateşli bir hastalıktır. Çeçe sinekleri ile taşınır; bu nedenle yalnızca Afrika’da, 15. Kuzey ve Güney enlem daireleri arasında yaygın bir hastalıktır. Afrika halkının yüzde l’inde görülür. Tedavi edilmezse, öldürücü bir beyin-beyin zarları iltihabıyla sonuçlanır.

    Hastalığın 2 biçimi vardır: Nemli ortamda yaşıyan çeçe sinekleriyle (Glossina alpalis) taşınan Trypanosoma gambiense’nin yolaçtığı, geçici iyileşme dönemleriyle ağır ağır gelişen biçim; kuru ortamda yaşıyan çeçe sinekleriyle (Glossina morsinans) taşınan Trypanosoma rhodesiense’nin yolaçtığı hızlı evrimli biçim.

    Asalakla ilgili bilgiler

    Trypanosoma gambiense ve Trypanosoma rhodesiense, kanda yaşıyan kamçılı birhücrelilerdir. Bedenleri uzun iğ biçimindedir; arka bölümde bir kamçı vardır. Tripanozomalar kanda, lenf düğümlerinde, beyin-omurilik sıvısında yaşar ve oralarda ikiye bölünerek çoğalırlar.

    Bulaşma biçimi Taşıyıcı etkenler

    Tropikal Afrika’da yaşayan çeçe sinekleridir.

    6-15 mm boyundadırlar; dinlenirken niteleyici bir görünümleri vardır; kanatları bir makasın 2 kesici bölümü gibi üstüste biner. Nemseven türleri akarsular çevresindeki ormanlarda, kuru havaseven türleriyse savanalarda yaşar. Hem dişisi, hem erkeği kan emici olan çeçe sineğinin ömrü 4-6 ay a-rasmda değişir. Toprağa kurtçuklar yumurtlarlar; bunlar daha sonra pupaya dönüşürler. Değişik bir süre sonunda pupadan olgun sinek doğar.

    Tripanozomaların çeçe sineğindeki evrimleri

    Çeçe sineği tarafından kanla emilen tripanozoma, dönüşüm geçirerek bütün sindirim kanalını aşar; daha sonra geri dönüp sindirim borusundan yukarı çıkarak, «metasiklik» denen enfeksiyon yapıcı tripanozoma biçiminde tükürük bezlerine yerleşir. Çeçe sineklerinin yalnızca yüzde 3 ile yüzde 10′u hastalanabilir ve hastalığı geçirebilirler; ama bir kez hastalandılar mı, hastalığı ömür boyu taşırlar.

    Tripanozomanın insana geçirilmesi, çoğunlukla ısırıkla olur.

    Asalağın başlıca barınağı insandır.

    Klinik belirtiler

    Çoğunlukla sessiz geçen, bazen de tripanozomanm deriye girdiği yerde iltihaplı bir bozun (uyku hastalığı şankrı) ile beliren 8-15 günlük bir kuluçka döneminden sonra, değişik bir sırayla klinik belirtiler ortaya çıkar:

    — ateş, erken ve kararsızdır;

    — gene erken ortaya çıkan lenf düğümü büyümeleri, hastalığın en niteleyici belirtisidir; bütün lenf düğümü alanlarını etkiler;

    — karaciğer ve dalak bazen büyürler;

    — açık renkli derilerde iyi görülen kırmızı, kabarık, düzensiz deri lekeleri (her hastada görülmezler ve geçicidirler).

    Sinir bozuklukları

    Sinir sistemi erkenden hastalanır; ama belirtiler hastalığın evrimi süresinde kesinleşirler.

    Baş ağrıları, şiddetli ağrılar ya da kramplar, karıncalanmalar ve kaşıntının yanısıra, derinin bazı bölgeleri duyarsız ya da aşırı duyarlıdır (sıcaklık değmesine aşırı duyarlık).

    Hareket bozuklukları

    Daha geç ortaya çıkar, ama hasta zamanında tedavi edilmezse izler bırakabilirler: Kol ve bacaklarla dilde titremeler; çırpınma; bir ya da birçok kas grubunun felci; hareketlerde uyumsuzluk.

    Uyku bozuklukları

    Başlangıçta, hastalığın adının düşündürdüğünün tersine, hasta geceleri daha uyanık, gündüzleriyse tersine uyuşuktur. Hastalığın son döneminde gerçek bir sersemleşme ve son derece derin bir uyku yerleşir.

    Zihin bozuklukları

    Mutlaka görülen en önemli belirtilerdir. Hastada, intiharla ya da cinayet işlemeyle sonuçlanabilen ilgisizlik ve büyük huzursuzluk dönemleri görülür. Sonunda, kesin bir bunama yerleşir.

    Öteki bozukluklar

    Ayrıca, kalp-damar bozuklukları, cinsel bozukluklar (iktidarsızlık, cinsel soğukluk, âdet kanamalarının durması), büyük yorgunluk, beslenme bozuklukları (deri kuruluğu, ödemler) görülebilir.

    Teşhis ve tamamlayıcı muayeneler

    Teşhis, lenf düğümü salgısında, kanda ve belden alman beyin-omurilik sıvısında tripanozomaların aranmasına ve laboratuvar hayvanlarına iğneyle verilmelerine dayanır. Antikorların varlığını ortaya koyan özel serum teşhisi yöntemleri (dolaylı flüoresan-antikor tekniği) uygulanmalıdır.

    Evrim

    Tripanozomanm hastalık yapma derecesine göre, evrim bazen gizli belirtilerle yavaştır; bazense aşırı zayıflığa yolaçarak çok hızlıdır. Bununla birlikte, günümüzde, erken tedavi sağlayan tarama olanakları sayesinde, bu hastalık Afrika’da eskisi kadar büyük bir tehlike değildir.

    Tedavi

    Başlangıç döneminde pentamidin kullanılır.

    Arsenik tedavisi, sinir bozuklukları döneminin en iyi tedavisidir.

    7 years once